Smart Award Nominee

Coöperatief warmtenet laat geen spatje energie verloren gaan

Het Oost-Vlaamse Eeklo bereidt zich voor op de aanleg van een warmtenet over zijn hele grondgebied, met de verbrandingsoven van intercommunale IVM als mogelijke warmtebron. De inwoners stappen mee in het verhaal – ook financieel.

De IVM-verbrandingsoven in Eeklo jaagt elk jaar het equivalent van 10 miljoen kubieke meter aardgas de lucht in. “Dat is voldoende om alle huizen en bedrijven in Eeklo te verwarmen”, zegt Ben Caussyn, milieuambtenaar van de stad. “Vandaag wordt er al een deel gerecupereerd, goed voor de elektriciteitsvoorziening van 14.000 gezinnen. Met een warmtenet kunnen we het volledige potentieel benutten.” Een warmtenet is een ondergronds netwerk van leidingen dat een warmtebron verbindt met huizen en bedrijven in de buurt. Die gebruiken het warmteoverschot van die bron voor de verwarming van hun gebouwen en het sanitair. “In 2012 startten we al met een haalbaarheidsstudie die de technische en economische aspecten van dit project onderzocht”, aldus Caussyn.

Financiële burgerparticipatie

Eeklo is een compacte stad – 20.000 inwoners op 30 km² – en leent zich daarom uitstekend voor een warmtenet. Maar de investering  – ongeveer 1 miljoen euro per kilometer – bleek een maatje te groot. En dus ging het bestuur op zoek naar een partner-projectontwikkelaar.

Omdat er geen duidelijke richtlijnen bestonden, konden we volop de kaart van burgerparticipatie trekken
Ben Caussyn, milieuambtenaar Eeklo

De toekenning van de concessie werd aan een aantal voorwaarden onderworpen. Minstens 30 procent van het net moest in handen blijven van de Eeklonaren via rechtstreekse financiële participatie. “Dat deden we enkele jaren geleden ook al, toen we windturbines installeerden”, legt Ben Caussyn uit. “Burgers konden toen rechtstreeks aandeelhouder worden. Dat leverde hen een financieel rendement op, én inspraak in het project. Daardoor voelden ze zich betrokken bij de ontwikkeling van de windenergieprojecten.”

Kandidaat-ontwikkelaars moesten zich ook engageren om op termijn alleen hernieuwbare energiebronnen, zoals biomassa, te voorzien als alternatief voor de verbrandingsoven. Voor onbemiddelde gezinnen moesten ze sociale correcties aanbieden. En ten slotte mocht de partner nooit een energieprijs aanrekenen die voor de burger hoger zou zijn dan de gasprijs.

Eeklo in de regisseursstoel

Met al deze ecologische, sociale en financiële voorwaarden legde het stadsbestuur van Eeklo de spelregels rond energievoorziening vast voor de toekomst. “De stad was de regisseur. Het bestuur schreef de juridisch-administratieve structuur uit waarin een stad haar publieke gronden kon openstellen voor warmtenetten. En omdat er geen duidelijke richtlijnen bestonden, konden we volop de kaart van burgerparticipatie trekken.”

Een bijkomend voordeel: de besparing in de energiekosten voor alle Eeklonaren – grofweg geraamd op 40 miljoen euro – kan geherinvesteerd worden in de lokale economie.

Ondertussen is bekend met welk consortium het stadsbestuur in zee gaat. Zodra de contracten getekend zijn, kan de ontwikkelaar van start gaan. “Dat zal ongeveer een jaar tijd in beslag nemen”, schat Ben Caussyn. “In de omgeving van het nieuwe sportcomplex en een ziekenhuis liggen alvast mogelijkheden. En er is ook sprake van een nieuw bedrijventerrein. Kandidaten zijn er zeker genoeg.”