Slimme riolen houden de Vlaamse waterlopen schoon

Aquafin

Slimme riolen houden de Vlaamse waterlopen schoon

Vlaanderen kent nog veel gemengde rioleringsstelsels waardoor vervuild water bij hevig regenweer in onze waterlopen terechtkomt. De waterzuiveringsmaatschappij Aquafin ontwikkelde een dynamisch besturingssysteem waardoor het de milieu-impact kan beperken.

In een gemengd rioleringsstelsel worden regenwater en huishoudelijk afvalwater samen in één rioolbuis afgevoerd naar de zuiveringsinstallatie. Bij hevige neerslag loopt zo’n infrastructuur in principe erg ongelijkmatig vol. Dat is logisch. Het regent meestal niet overal even hard en de capaciteit van het stelsel is niet overal even groot.

Op kritieke plaatsen kan een riool overstromen. Om wateroverlast te voorkomen, treden dan zogenoemde ‘overstorten’ in werking. Dat zijn openingen die het overtollige water naar de nabije waterlopen afleiden. Ondanks de verdunning met regenwater blijft het afgevoerde water vervuild. De lozing ervan in beken en sloten kan een grote impact hebben op het milieu.

“Door de onevenwichtige waterverdeling over het rioleringsstelsel gebeuren overstortingen, terwijl we elders bijvoorbeeld maar twee derde van de bergingscapaciteit benutten”, zegt Geert Dirckx, senior projectmanager onderzoek en ontwikkeling bij Aquafin. “Om de negatieve gevolgen voor het milieu te beperken, ontwikkelden we een dynamisch sturingssysteem dat van domme riolen een slimme infrastructuur maakt.”

Slimme riolen zijn tot 150 keer goedkoper dan andere oplossingen
Geert Dirckx, project manager R&D Aquafin

Continue meting en sturing

Allerlei sensoren meten voortdurend het waterpeil en het debiet in het stelsel. Die gegevens gaan digitaal naar een centrale locatie, waar informatica de vullingsgraad berekent. Op basis van deze informatie kunnen regelstructuren zoals pompen en schuiven in real time het water op strategische plaatsen tegenhouden of afleiden. Dat gebeurt allemaal zonder menselijke tussenkomst.

“Vernuftige algoritmes liggen aan de basis van dit innovatieve systeem”, legt Dirckx uit. “Ze sturen de regelstructuren voortdurend aan en zorgen ervoor dat het rioleringsstelsel gelijkmatig wordt gevuld. Ze kunnen indien nodig pompstations inschakelen. Uiteraard bouwden we op verschillende niveaus en locaties allerlei veiligheidsmechanismen in.”

De slimme riolen van Aquafin zijn een primeur in ons land. Deze oplossing is bovendien gemiddeld 150 keer goedkoper dan het voorzien in een gescheiden afvalwater- en regenwaterafvoer. De kostprijs ligt ongeveer 25 keer lager dan die voor de bouw van bergbezinkingsbekkens, een andere maatregel waarbij Aquafin gemengd rioolwater tijdelijk stockeert in een reservoir.

Ontdek de winnaars