Smart Award Nominee

Klare taal maakt gezondheidszorg toegankelijker

40 procent van de volwassen Belgen vindt gezond leven moeilijk - vaak omdat ze niet weten hoe dat precies moet. Het project ‘Heerlijk Helder in de Zorg’ brengt daar verandering in, met heldere en laagdrempelige communicatie als eerste stap.

Projectleider Leen Haesaert en studenten van de hogeschool Thomas More Mechelen-Antwerpen onderzochten de gezondheidsvaardigheden (of ‘health literacy’) van de Belgen. Wat bleek? 40 procent kan niet optimaal instaan voor de eigen gezondheidszorg. Ze nemen minder deel aan preventie-initiatieven, krijgen vaker te maken met chronische ziekten, komen afspraken bij zorgprofessionals minder goed na enz. Een groot probleem, met een maatschappelijke kostprijs die oploopt tot 4 procent van het budget voor gezondheidszorg.

Leen Haesaert: “Gezondheidszorg wordt steeds complexer en technischer. Wie niet genoeg geletterd of taalvaardig is, kan gewoon niet meer volgen. En dat gaat dan ten koste van de zelfredzaamheid. Anderen hebben niet de nodige sociale vaardigheden. Ze weten niet tot wie ze zich kunnen richten of stellen niet de juiste vragen aan hun zorgverlener. Ook de digitalisering van onze maatschappij speelt een rol. Niet iedereen heeft toegang tot informatie of kan die voldoende kritisch duiden.”

Laagdrempelige communicatie

Daarom draait het project rond klare taal in de zorg. Een toolkit moet de zorgprofessionals bewustmaken van het probleem en adviseren rond laagdrempelige communicatie. Een voorbeeld? Je vraagt beter aan een patiënt: “Laat ons weten of er pennen, schroeven of metalen platen in uw lichaam zitten”, dan: “Gelieve voor het onderzoek mee te delen aan de verpleegkundigen of u met osteosynthesemateriaal zit”. Of zeg: “Eet zoutloos brood en voeg zelf geen zout meer toe aan de aardappelen of de groenten”. Die boodschap is veel concreter en duidelijker dan “Eet minder zout”.

Duidelijke gezondheidsinformatie is een basisrecht
Leen Haesaert, onderzoeker & trainer Thomas More Mechelen

“Heldere communicatie levert uiteraard voordelen op voor de zorgvrager, maar ook voor de zorgverlener, dankzij de betere interactie. Naast de maatschappelijke winst in puur financiële termen wordt de  gezondheidszorg ook correcter gebruikt, kun je de begeleiding beter gaan organiseren en creëer je ook meer preventie”, vervolgt Leen Haesaert. “Heldere taal in de zorg is bovendien hoognodig om de sector voor te bereiden op de uitdagingen van de toekomst: meer thuis- en woonzorg, toenemende vergrijzing en verkleuring…”

Innovatieve kruisbestuiving

Het smart-aspect zit ook in het cocreatieconcept. Studenten uit 3 opleidingen (Verpleegkunde, Medical Management Assistant en Multimedia Design) werkten mee aan het project. Leen Haesaert: “We innoveren door complementaire expertises – in dit geval van taalkundigen, geneeskundigen, vormgevers en appontwikkelaars – samen te brengen en op zoek te gaan naar kruisbestuivingen.”

Maar hier eindigt het traject niet. “We dromen ervan om de troeven van digital storytelling, 360° video en virtual reality toe te passen in een sterk digitaal leerplatform of een digitale belevingskit over gezondheidsvaardigheden voor zorgprofessionals. Dat zou top zijn”, vertelt Leens Haesaert.

Vandaag implementeert de hogeschool Thomas More ‘health literacy’ in het curriculum van 2 opleidingen: Verpleegkunde en Medical Management Assistant. Leen Haesaert zelf bezoekt zorgorganisaties met haar trainingen “Heerlijk Helder in de Zorg”.