Scalpel of zalfje? Digitale pathologie geeft uitsluitsel

“Digitaal pathologisch onderzoek is al lang geen toekomstmuziek meer”, zegt dokter Ivo Van den Berghe, diensthoofd pathologische anatomie van het AZ Sint-Jan in Brugge. Het is veiliger voor de patiënt, geeft snellere resultaten en is efficiënter voor het ziekenhuis. Maar het heeft nog meer in petto.

“Stel u voor,” legt dr. Ivo Van den Berghe uit, “dit ziekenhuis telt vier pathologen, die dagelijks 400 glazen plaatjes met weefsel onderzoeken. In de klassieke pathologie verzamelen en sorteren laboranten die ‘weefselcoupes’ per patholoog en per casus. Een drievoudig controlesysteem voor patiënten- en weefselidentificatie beperkt de foutenmarge. Dat is een logistiek zwaar en tijdrovend proces.”

Maar sinds begin dit jaar is het onderzoek van weefsels het digitale tijdperk ingetreden. Nu pas, want de beeldkwaliteit stond voordien nog niet op punt. Voor heel wat aandoeningen zoals huid- en nierpathologie bijvoorbeeld moet het beeld haarscherp zijn, ook bij maximale vergroting. In 2015 was de technologie eindelijk zover.

Mag het wat meer zijn?

In het digitale proces legt de laborant de weefselcoupe meteen onder een hogeresolutiescanner. Beeld, coupe en onderzoekaanvraag worden aan elkaar gelinkt met een unieke barcode. De kans op een diagnose op basis van foute weefsels is daardoor uitgeschakeld en de laborant kan zich toeleggen op nuttigere taken dan het sorteren van glazen stapeltjes.

Een accurate meting heeft een wezenlijke impact op de therapie van de patiënt. Dr. Ivo Van den Berghe geeft het voorbeeld van een courante huidtumor. “Als de tumor meer dan 1 mm dik is, wordt het chirurgisch weggenomen. Is het letsel minder dik kan een dermatologische abrasieve zalf volstaan. De digitale pathologie meet tot 3 cijfers na de komma nauwkeurig en geeft dus een 100% sluitend, objectief antwoord. Ik verzeker u: deze tool doet mij ’s nachts beter slapen.”

Tumorplatform

Digitale beelden zijn makkelijk uit te wisselen, en dat bevordert de samenwerking, nationaal en internationaal. “Met één muisklik zit het beeld in de mailbox van één van mijn collega’s in de campus Brugge”, zegt dr. Ivo Van den Berghe opgetogen. “Befaamde experts, onder andere van Harvard Medical School, nemen deel aan consultaties en paneldiscussies op afstand. We werken ook aan een digitaal platform rond zeldzame tumoren, waarop universiteiten en ziekenhuizen zich wereldwijd kunnen aansluiten. Zo heeft collega-dokter Pascale De Paepe een samenwerking opgestart rond nierpathologie, onder andere met de Universiteiten van Antwerpen, Leuven en Gent.”

De patholoog zelf haalt ook opgelucht adem. Elke dag in een gefixeerde houding naar een fel licht staren, met mogelijk hoofdpijn en nekklachten tot gevolg… heel wat dokters passen daarom voor deze specialisatie. Een computerscherm is ergonomisch een stuk vriendelijker.

Technologie voor iedereen

Wat mag deze digitale pathologie dan zoal kosten? De implementatie heeft meer om handen dan het neerzetten van een scanner. “Het volledige Labo Informatica Systeem werd vervangen door een proces met een automatische, gebruiksvriendelijke en efficiënte workflow. We zijn bovendien in de campus Brugge een ISO 15189 geaccrediteerd lab zodat een dergelijke omschakeling moest voldoen aan strenge controles en validaties. Niet alleen onze eigen mensen, onder leiding van hoofdlaborante Stefanie Ketelers, maar ook diensten als de directie, de IT dienst en de technische dienst moesten geloven in dit project en moesten in lijn gebracht worden bij de realisatie.”

“De coördinatie-oefening tussen de verschillende diensten was geen lachertje”, weet dr. Ivo Van den Berghe, net zoals de gebruikskost. Deze  technologie kost zo’n 140.000 euro per jaar. “Maar het Sint-Jan ziekenhuis doet zijn credo ‘innovatieve technologie voor iedereen’ graag alle eer aan. Met de volledige digitalisatie van de pathologische anatomie zijn we de eerste in België, de tweede in Europa. De interesse van andere instellingen groeit gestaag. Volgens mij hebben Antoni Van Leeuwenhoek en zijn microscoop hun beste tijd gehad.”